ΔΙΟΝΥΣΟΣ. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟΥ ΦΑΛΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΝΥΣΟΣ, Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟΥ ΦΑΛΛΟΥ.

Δήλος, Μνημείο Καρυστίου (περ. 300 π.Χ.). Στην ανάγλυφη παράσταση της νότιας όψης, βλέπουμε τον «ένδοξο θεό» Διόνυσο, ο οποίος δεν μπορεί να βαδίσει όρθιος απ’ το μεθύσι και υποβαστάζεται από μια μαινάδα. Δίπλα ένας χαρούμενος σάτυρος κηρύττει το μήνυμα της «θεϊκής» μέθης, ανηθικότητας, παραλογισμού και της καταστροφής της υγείας εντελώς αντίθετης με το αθλητικό, υγιεινό και ιατρικό ιδεώδες.
Πάνω από τον θεό Διόνυσο βλέπουμε το σήμα κατατεθέν της «ιερής» και «σεβάσμιας» λατρείας των Εθνικών προγόνων μας, ανδρικό γεννητικό μόριο σε στύση. 

ΦΑΛΛΙΚΕΣ ΛΑΤΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Νεοπαγανιστές και φιλόλογοι, διδάσκουν ότι οι εορτές του φαλλού ήταν στην αρχαία Ελλάδα εορτές της γονιμότητας. Μπορεί να ήταν. Το πρόβλημα όμως είναι ο ανορθολογισμός του μύθου της ακολασίας του θεού Διονύσου που γέννησε ή ταυτίστηκε από τους Έλληνες με αυτή την λατρεία. Η ανάλυση του μύθου του Διονύσου αποδεικνύει για ακόμη μια φορά τον ανορθολογισμό των αρχαίων θεοτήτων και την ψευδή, συνεπώς, θεολογική τους υπόσταση. Ίσως σε παγκόσμια πρωτοτυπία, ο Διόνυσος παρουσιάζεται μέσα από την ελληνική μυθολογία ως νεκρόφιλος, ομοφυλόφιλος, αυνανιστής και επινοητής του ακόλαστου και ανοήτου σύγχρονου γυναικείου «δονητή».

Οι νεοπαγανιστές διατείνονται πως ο Διόνυσος είναι «χαρά και έρωτας» ή πως ο Διόνυσος ήταν «υπαρκτό πρόσωπο με εξέχουσες ικανότητες». Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι είχαν και μερικές διαφορετικές απόψεις για τους θεούς τους, τις οποίες οι νεοπαγανιστές δεν αποτολμούν να δημοσιεύσουν στα εγχειρίδια της εθνικιστικής μανίας τους.

Ο απολογητής και φιλόσοφος Κλήμης ο Αλεξανδρινός, που ενοχλεί με τα γραπτά πολύ τους νεοπαγανιστές, περιγράφει ανάμεσα στις άλλες ακολασίες των αρχαίων θεών των Ελλήνων, στο έργο του «Προτρεπτικός προς Έλληνας», την ανορθολογική γέννηση της λατρείας του φαλλού από τους τελευταίους. Η αναφορά και του ζητήματος της δουλείας των αρχαίων θεών που παρουσιάζεται επίσης παρακάτω, γίνεται εις αντίκρουση του γελοίου επιχειρήματος των νεοπαγανιστών πως «ο Χριστιανισμός είναι θρησκεία για δούλους».

«34, 2 Ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ Ἄγρᾳ μυστήρια καὶ τὰ ἐν Ἀλιμοῦντι τῆς Ἀττικῆς Ἀθήνησι περιώσται· αἶσχος δὲ ἤδη κοσμικὸν οἵ τε ἀγῶνες καὶ οἱ φαλλοὶ οἱ Διονύσῳ ἐπιτελούμενοι, κακῶς ἐπινενεμημέμοι 3 τὸν βίον. Διόνυσος γὰρ κατελθεῖν εἰς Ἅδου γλιχόμενος ἠγνόει τὴν ὁδόν,  ὑπισχνεῖται δ’ αὐτῷ φράσειν, Πρόσυμνος τοὔνομα, οὐκ ἀμισθί· ὁ δὲ μισθὸς οὐ καλός, ἀλλὰ Διονύσῳ καλός· καὶ ἀφροδίσιος ἦν ἡ χάρις, ὁ μισθὸς, ὃν ᾐτεῖτο Διόνυσος· βουλομένῳ δὲ τῷ Θεῷ γέγονεν ἡ αἴτησις, καὶ δὴ ὑπισχνεῖται παρέξειν αὐτῷ, εἰ ἀναζεύξοι, 4 ὅρκῳ πιστωσάμενος τὴν ὑπόσχεσιν. Μαθών ἀπῆρεν· ἐπανῆλθεν γάρ· ἀφοσιούμενος τῷ ἐραστῇ ὁ Διόνυσος ἐπὶ τὸ μνημεῖον ὁρμᾶ καὶ πασχητιᾷ. Κλάδον οὖν συκῆς, ὡς ἔτυχεν, ἐκτεμὼν ἀνδρείου μορίου σκευάζεται τρόπον ἐφέζεταί τε τῷ κλάδῳ, τὴν ὑπόσχεσιν ἐκτελῶν τῷ νεκρῷ

5 Ὑπόμνημα τοῦ πάθους τούτου μυστικὸν φαλλοὶ κατὰ πόλεις ἀνίστανται Διονύσῳ· "εἰ μὴ γὰρ Διονύσῳ πομπὴν ἐποιοῦντο καὶ ὕμνεον ᾆσμα αἰδοίοισιν, ἀναιδέστατα εἴργασατ’ ἄν", φησίν, ἡράκλειτος, "ωὑτὸς δὲ Ἄιδης καὶ Διόνυσος, ὅτεῳ μαίνονται καὶ ληναΐζουσιν", οὐ διὰ τὴν μέθην τοῦ σώματος, ὡς ἐγὼ οἶμαι, τοσοῦτον ὅσον διὰ τὴν ἐπονείδιστον τῆς ἀσελγείας ἱεροφαντίαν.

35,1 Εἰκότως ἄρα οἱ τοιοίδε ὑμῶν θεοὶ δοῦλοι παθῶν γεγονότες, ἀλλὰ καὶ πρὸς τῶν Εἰλώτων καλουμένων τῶν παρὰ Λακεδαιμονίοις δούλειον ὑπεισῆλθεν ζυγὸν Ἀπόλλων Ἀδμήτῷ ἐν Φεραῖς Ἡρακλῆς ἐν Σάρδεσιν Ὀμφάλῃ, Λαομέδοντι δ’ ἐθητευε Ποσειδῶν καὶ Ἀπόλλων, καθάπερ ἀχρεῖος οἰκέτης, μηδὲ ἐλευθερίας δήπουθεν δυνηθεὶς τυχεῖν παρὰ τοῦ προτέρου δεσπότου· τότε καὶ τὰ Ἰλίου τείχη ἀνῳκοδομησάτην τῷ Φρυγί.»

[Μτφρ: 34, 2 Τα μυστήρια στην Άγρα όμως και στον Αλιμούντα της Αττικής έχουν περιορισθεί στην Αθήνα· άλλα τώρα είναι παγκόσμιο αίσχος οι αγώνες και οι φαλλοί πού αφιερώνονται στον 3 Διόνυσο και πως επιβεβλημένοι στη ζωή. 

Ο Διόνυσος, όταν επιθύμησε να κατεβεί στον Άδη, αγνοούσε το δρόμο, άλλα κάποιος με το όνομα Πρόσυμνος υπόσχεται να του τον πει όχι χωρίς αμοιβή. Ο δε μισθός δεν ήταν καλός, αν και στον Διόνυσο φαινόταν καλός· ο μισθός πού ζητήθηκε από τον Διόνυσο, ή χάρις, ήταν ερωτικής μορφής. Ο θεός έκαμε εκουσίως δεκτή την αίτησι και υπόσχεται στον συνομιλητή να του προσφέρει ό,τι ζητεί, αν επιστρέψει, επιβεβαιώνοντας την υπόσχεση με 4 όρκο. Όταν επήρε την πληροφορία για τον δρόμο, αναχώρησε, επέστρεψε πάλι, άλλα δεν ευρίσκει τον Πρόσυμνο, διότι είχε αποθάνει. Πιστός στην υπόσχεση προς τον εραστή ο Διόνυσος ορμά προς το μνήμα, γεμάτος ερωτικό πάθος. Έκοψε λοιπόν στην τύχη ένα κλάδο συκής, τον διαμορφώνει σαν ανδρικό μόριο, κι κάθισε επάνω στον κλάδο, εκπληρώνοντας την υπόσχεση προς τον νεκρό.

5 Ως υπόμνησης μυστηριακή αυτού του πάθους ανεγείρονται στις πόλεις προς τιμήν του Διονύσου φαλλοί. 

«Αν δεν ετελούσαν πομπή για χάρη του Διονύσου», λέγει ό Ηράκλειτος (απόσπασμα 15 Diels) «και δεν έψαλλαν ύμνο στα απόκρυφα του, θα γίνονταν πράγματα αναιδέστατα- είναι δε ο ίδιος Άδης και Διόνυσος, στον όποιο αφιερώνουν τις μανιακές βακχικές εορτές», όχι τόσο από τη σωματική μέθη, όπως νομίζω εγώ, όσο από την επονείδιστη μύησι στην ασέλγεια.

35,1 Ευλόγως λοιπόν οι τέτοιοι θεοί σας, πού ήσαν δούλοι των παθών, υπηρέτησαν και ως δούλοι σε ανθρώπους· ο Απόλλων υποβλήθηκε στο ζυγό του δούλου πριν από τους λεγόμενους Είλωτες των Λακεδαιμονίων, κοντά στον Άδμητο στις Φερές, ο Ηρακλής κοντά στην Ομφάλη στις Σάρδεις, ο Ποσειδών και ο Απόλλων ήσαν υπηρέτες τοϋ Λαομέδοντος· ό δεύτερος μάλιστα, σάν αχρείος υπηρέτης, χωρίς ποτέ νά μπόρεση νά απόκτηση τήν ελευθερία άπό τον προηγούμενο κάτοχο. Αυτοί οι δύο τότε οικοδόμησαν και τα τείχη του Ιλίου για τον Φρύγα.]

Πηγή: 1. Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας, Κλήμεντος Αλεξανδρέως Άπαντα τα Έργα 1, Προτρεπτικός Προς Έλληνας, Β΄ 34,2 - 35,1 Πατερικές Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς», Επόπτης - Επιμελητής Εκδόσεως Ελευθέριος Γ. Μερετάκης, Πτυχιούχος Θεολογίας, Εκδοτικός Οίκος Ελευθερίου Μερετάκη «Το Βυζάντιον», σσ. 94-97))

Πηγή

Continue Reading »

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ. ΠΡΩΤΟ ΑΙΤΙΟ Ο ΘΕΟΣ

Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΜΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΑ ΘΕΟ.

ΠΡΩΤΟ ΑΙΤΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Ο ΘΕΟΣ

Ο βασικός λόγος που η Ορθοδοξία και το Βυζάντιο τίμησαν τον Αριστοτέλη, ήταν η αναγωγή της σκέψης του φιλοσόφου προς ένα πρωταρχικό αίτιο κίνησης των σωμάτων του κόσμου, ενός σώματος ως πρώτου αιτίου. Του ενός Θεού.

Αρκετοί από τους αρχαίους φιλόσοφους, ιδίως τους Έλληνες, δεν θεωρούσαν ορθολογική την Εθνική (ειδωλολατρική) πίστη και προσπαθούσαν να εξηγήσουν τον κόσμο και την ζωή με άλλα κριτήρια εκτός Εθνικών (ειδωλολατρικών) αντιλήψεων και μυθολογιών, όπως θα φανεί παρακάτω από παραδείγματα φιλοσόφων του αρχαίου Εθνικού (ειδωλολατρικού) Ελληνικού, και μη, κόσμου που θα παρατεθούν.

Μετά τα Φυσικά 1072a21-1073a12

«Θεός ἔστι τι ἀεὶ κινούμενον κίνησιν ἄπαυστον, αὕτη δ΄ ἡ κύκλῳ (καὶ τοῦτο οὐ λόγῳ μόνον ἀλλ΄ ἔργῳ δῆλον), ὥστ΄ ἀΐδιος ἂν εἴη ὁ πρῶτος οὐρανός. ἔστι τοίνυν τι καὶ ὃ κινεῖ. ἐπεὶ δὲ τὸ κινούμενον καὶ κινοῦν [καὶ] μέσον, τοίνυν ἔστι τι ὃ οὐ κινούμενον κινεῖ, ἀΐδιον καὶ οὐσία καὶ ἐνέργεια οὖσα. κινεῖ δὲ ὧδε τὸ ὀρεκτὸν καὶ τὸ νοητόν· κινεῖ οὐ κινούμενα. τούτων τὰ πρῶτα τὰ αὐτά. ἐπιθυμητὸν μὲν γὰρ τὸ φαινόμενον καλόν, βουλητὸν δὲ πρῶτον τὸ ὂν καλόν· 

ὀρεγόμεθα δὲ διότι δοκεῖ μᾶλλον ἢ δοκεῖ διότι ὀρεγόμεθα· ἀρχὴ γὰρ ἡ νόησις. νοῦς δὲ ὑπὸ τοῦ νοητοῦ κινεῖται, νοητὴ δὲ ἡ ἑτέρα συστοιχία καθ΄ αὑτήν· καὶ ταύτης ἡ οὐσία πρώτη, καὶ ταύτης ἡ ἁπλῆ καὶ κατ΄ ἐνέργειαν (ἔστι δὲ τὸ ἓν καὶ τὸ ἁπλοῦν οὐ τὸ αὐτό· τὸ μὲν γὰρ ἓν μέτρον σημαίνει, τὸ δὲ ἁπλοῦν πὼς ἔχον αὐτό). ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ καλὸν καὶ τὸ δι΄ αὑτὸ αἱρετὸν ἐν τῇ αὐτῇ συστοιχίᾳ· καὶ ἔστιν ἄριστον ἀεὶ ἢ ἀνάλογον τὸ πρῶτον. ὅτι δ΄ ἔστι τὸ οὗ ἕνεκα ἐν τοῖς ἀκινήτοις, ἡ διαίρεσις δηλοῖ· ἔστι γὰρ τινὶ τὸ οὗ ἕνεκα καὶ τινός, ὧν τὸ μὲν ἔστι τὸ δ΄ οὐκ ἔστι. κινεῖ δὴ ὡς ἐρώμενον, κινούμενα δὲ τἆλλα κινεῖ. εἰ μὲν οὖν τι κινεῖται, ἐνδέχεται καὶ ἄλλως ἔχειν, ὥστ΄ εἰ [ἡ] φορὰ πρώτη ἡ ἐνέργειά ἐστιν, ᾗ κινεῖται ταύτῃ γε ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν, κατὰ τόπον, καὶ εἰ μὴ κατ΄ οὐσίαν· ἐπεὶ δὲ ἔστι τι κινοῦν αὐτὸ ἀκίνητον ὄν, ἐνεργείᾳ ὄν, τοῦτο οὐκ ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν οὐδαμῶς. φορὰ γὰρ ἡ πρώτη τῶν μεταβολῶν, ταύτης δὲ ἡ κύκλῳ· ταύτην δὲ τοῦτο κινεῖ. ἐξ ἀνάγκης ἄρα ἐστὶν ὄν· καὶ ᾗ ἀνάγκῃ, καλῶς, καὶ οὕτως ἀρχή. τὸ γὰρ ἀναγκαῖον τοσαυταχῶς, τὸ μὲν βίᾳ ὅτι παρὰ τὴν ὁρμήν, τὸ δὲ οὗ οὐκ ἄνευ τὸ εὖ, τὸ δὲ μὴ ἐνδεχόμενον ἄλλως ἀλλ΄ ἁπλῶς. ἐκ τοιαύτης ἄρα ἀρχῆς ἤρτηται ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ φύσις. διαγωγὴ δ΄ ἐστὶν οἵα ἡ ἀρίστη μικρὸν χρόνον ἡμῖν (οὕτω γὰρ ἀεὶ ἐκεῖνο· ἡμῖν μὲν γὰρ ἀδύνατον), ἐπεὶ καὶ ἡδονὴ ἡ ἐνέργεια τούτου (καὶ διὰ τοῦτο ἐγρήγορσις αἴσθησις νόησις ἥδιστον, ἐλπίδες δὲ καὶ μνῆμαι διὰ ταῦτα). ἡ δὲ νόησις ἡ καθ΄ αὑτὴν τοῦ καθ΄ αὑτὸ ἀρίστου, καὶ ἡ μάλιστα τοῦ μάλιστα. αὑτὸν δὲ νοεῖ ὁ νοῦς κατὰ μετάληψιν τοῦ νοητοῦ· νοητὸς γὰρ γίγνεται θιγγάνων καὶ νοῶν, ὥστε ταὐτὸν νοῦς καὶ νοητόν. τὸ γὰρ δεκτικὸν τοῦ νοητοῦ καὶ τῆς οὐσίας νοῦς, ἐνεργεῖ δὲ ἔχων, ὥστ΄ ἐκείνου μᾶλλον τοῦτο ὃ δοκεῖ ὁ νοῦς θεῖον ἔχειν, καὶ ἡ θεωρία τὸ ἥδιστον καὶ ἄριστον. εἰ οὖν οὕτως εὖ ἔχει, ὡς ἡμεῖς ποτέ, ὁ θεὸς ἀεί, θαυμαστόν· εἰ δὲ μᾶλλον, ἔτι θαυμασιώτερον. ἔχει δὲ ὧδε. καὶ ζωὴ δέ γε ὑπάρχει· ἡ γὰρ νοῦ ἐνέργεια ζωή, ἐκεῖνος δὲ ἡ ἐνέργεια· ἐνέργεια δὲ ἡ καθ΄ αὑτὴν ἐκείνου ζωὴ ἀρίστη καὶ ἀΐδιος. φαμὲν δὴ τὸν θεὸν εἶναι ζῷον ἀΐδιον ἄριστον, ὥστε ζωὴ καὶ αἰὼν συνεχὴς καὶ ἀΐδιος ὑπάρχει τῷ θεῷ· τοῦτο γὰρ ὁ θεός. ὅσοι δὲ ὑπολαμβάνουσιν, ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι καὶ Σπεύσιππος τὸ κάλλιστον καὶ ἄριστον μὴ ἐν ἀρχῇ εἶναι, διὰ τὸ καὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζῴων τὰς ἀρχὰς αἴτια μὲν εἶναι τὸ δὲ καλὸν καὶ τέλειον ἐν τοῖς ἐκ τούτων, οὐκ ὀρθῶς οἴονται. τὸ γὰρ σπέρμα ἐξ ἑτέρων ἐστὶ προτέρων τελείων, καὶ τὸ πρῶτον οὐ σπέρμα ἐστὶν ἀλλὰ τὸ τέλειον· οἷον πρότερον ἄνθρωπον ἂν φαίη τις εἶναι τοῦ σπέρματος, οὐ τὸν ἐκ τούτου γενόμενον ἀλλ΄ ἕτερον ἐξ οὗ τὸ σπέρμα. ὅτι μὲν οὖν ἔστιν οὐσία τις ἀΐδιος καὶ ἀκίνητος καὶ κεχωρισμένη τῶν αἰσθητῶν, φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων· δέδεικται δὲ καὶ ὅτι μέγεθος οὐδὲν ἔχειν ἐνδέχεται ταύτην τὴν οὐσίαν ἀλλ΄ ἀμερὴς καὶ ἀδιαίρετός ἐστιν (κινεῖ γὰρ τὸν ἄπειρον χρόνον, οὐδὲν δ΄ ἔχει δύναμιν ἄπειρον πεπερασμένον· ἐπεὶ δὲ πᾶν μέγεθος ἢ ἄπειρον ἢ πεπερασμένον, πεπερασμένον μὲν διὰ τοῦτο οὐκ ἂν ἔχοι μέγεθος, ἄπειρον δ΄ ὅτι ὅλως οὐκ ἔστιν οὐδὲν ἄπειρον μέγεθος)· ἀλλὰ μὴν καὶ ὅτι ἀπαθὲς καὶ ἀναλλοίωτον· πᾶσαι γὰρ αἱ ἄλλαι κινήσεις ὕστεραι τῆς κατὰ τόπον.»  

Ανακοινώνεται ότι εδώ δεν θα γίνει καμία μετάφραση, διότι αφού αυτοί που είναι «αρχαιολάτρες», συνέπεια του οποίου θα έπρεπε τουλάχιστον να είναι η γνώση της ελληνικής γλώσσας εκ μέρους τους. Ας μελετήσουν λοιπόν μόνοι τους, τα άνωθεν του Αριστοτέλη.

Continue Reading »

Διαμαστιγωσις, Αδωνια και το Καλώς θανείν στην αρχαία Ελλάδα

Όργια, μαστιγώματα και ευθανασία στην Αρχαία Ελλάδα.

Oι αρχαίοι Ελληνες σκέφτονταν και ενεργούσαν με βάση το δικό τους σύνθετο δίκτυο εννοιών και πρακτικών. Το οποίο περιείχε και μαστιγώματα, και όργια, και γεροντοκτονίες

«Δεν θα ισχυριστώ ότι οι Ελληνες του 5ου αιώνα π.Χ. (...) παρά τους θεούς, τους δαίμονες, τα μιάσματα, την ενοχή του αίματος, τις θυσίες, τις γιορτές γονιμότητας και τη δουλεία έμοιαζαν πραγματικά σχεδόν τόσο άγγλοι τζέντλεμεν της βικτωριανής εποχής όσο, ας πούμε, κάποιοι άγγλοι τζέντλεμεν της βικτωριανής εποχής ήθελαν να πιστεύουν». 

Στις περίφημες διαλέξεις Σάδερ του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ, η ανάθεση των οποίων στον κόσμο των κλασικών φιλολόγων θεωρείται ισάξια με την απονομή του βραβείου Νομπέλ, ο βρετανός φιλόσοφος Μπέρναρντ Γουίλιαμς, μιλώντας το 1989 για τις ηθικές αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων, προέβαινε εξαρχής σε μια διευκρίνιση. Οχι ότι οι σύγχρονοι του Περικλή δεν εμφορούνταν από τις πουριτανικές αξίες των συγχρόνων του Καρόλου Ντίκενς, αλλά ότι αντίθετα με τις τρέχουσες αντιλήψεις που τους θέλουν περίπου σαν και εμάς, απλώς χωρίς ηλεκτρισμό και Twitter, οι αρχαίοι σκέφτονταν και ενεργούσαν με βάση το δικό τους σύνθετο δίκτυο εννοιών και πρακτικών. 

Δύο όψεις της αρχαιότητας μοιάζει να καλλιεργεί για το ευρύ κοινό ο 21ος αιώνας: μία ποπκόρν κινηματογραφική βερσιόν με λογχοφόρους πολεμιστές («Τροία», «Αλέξανδρος», «300» σέρνουν τον χορό) και έναν αποκαθαρμένο εκλαϊκευτικό πίνακα με φιλοσόφους και χιτώνες («Ο Πλάτωνας στο Googleplex» της φιλοσόφου Ρεμπέκα Νιουμπέργκερ Γκόλντσταϊν ή το «Τι θα έκανε ο Αριστοτέλης;» του ψυχολόγου Ελιοτ Κοέν αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα). Εκείνο που ξεχνάμε στη χολιγουντιανή εκδοχή της αρχαιότητας είναι τα πάντα πέρα από το φολκλόρ. 

Εκείνο που ξεχνάμε στην εξιδανικευμένη εικόνα της είναι οι λεπτομέρειες των αντιφάσεων που καθιστούν τον αρχαίο κόσμο πραγματικά συναρπαστικό.

Γιατί εκτός από φιλοσοφία, ορθολογισμό και υψηλές έννοιες, η αρχαία Ελλάδα είναι μια κοινωνία που παράγει σε αντίστοιχες ποσότητες και θρησκευτικό ζήλο, τελετουργίες με σεξουαλικές συνδηλώσεις ή πρακτικές ευθανασίας. Οι αρχαίοι Ελληνες δεν πιστεύουν μόνο σε σοφιστές και φιλοσόφους που ερμηνεύουν τα φυσικά φαινόμενα με τα εργαλεία της διάνοιας αλλά και σε θεούς και δαίμονες, μάντεις και εξηγητές, ονειρικούς μαντατοφόρους και «σαμάνους», οι οποίοι μεταδίδουν πληροφορίες από κόσμους διαφορετικούς εκείνων της καθημερινής εμπειρίας του αγρού ή της αγοράς.

Ο ίδιος ο Σωκράτης, όχι κανένας λιγότερο φωτισμένος Αθηναίος, παίρνει στα σοβαρά τα όνειρα και τους χρησμούς και διατείνεται ότι υπακούει σε μια εσώτερη φωνή με ευρύτερη από αυτόν εποπτεία των ανθρώπινων πραγμάτων. 

«Καταδέσεις» και κέρινα ομοιώματα εχθρών προς μαγική κατανάλωση κυκλοφορούν κατά κόρον στην Αθήνα του 4ου αιώνα π.Χ., ενώ τρεις αιώνες αργότερα, στον «παγκοσμιοποιημένο» πια κόσμο της ρωμαϊκής κυριαρχίας, αστρολόγοι όπως ο Βώλος από τη Μένδη χαίρουν τέτοιας αποδοχής ώστε το όνομά τους να μνημονεύεται στην ίδια πρόταση με εκείνο του Αριστοτέλη.

«Οι άνθρωποι που δημιούργησαν τον πρώτο ευρωπαϊκό ορθολογισμό ουδέποτε υπήρξαν - ίσαμε την ελληνιστική εποχή - "απλοί" ορθολογιστές» θα γράψει ο μεγάλος βρετανός φιλόλογος Ερικ Ρόμπερτσον Ντοντς στο κλασικό έργο του «Οι Ελληνες και το παράλογο» (εκδ. Καρδαμίτσα). Αντίθετα, ήταν άνδρες που μαστιγώνονταν μέχρι θανάτου, όπως στο σπαρτιάτικο έθιμο της διαμαστίγωσης, γυναίκες που συμμετείχαν σε σκανδαλιστικές εορτές όπως τα αθηναϊκά Αδώνια και πρόσωπα που ίσως (ίσως, βέβαια, και όχι) να διέπρατταν γεροντοκτονίες για το κοινό καλό.

Η μάστιγα της Σπάρτης

Τον 4ο αιώνα μ.Χ., ο ρήτορας Λιβάνιος, φιλόσοφος, ειδωλολάτρης, προσωπικός φίλος του αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη και γόνος ξακουστής οικογένειας της Αντιόχειας, αναπολεί στην αυτοβιογραφία του τα χρόνια της φοίτησής του στην Αθήνα, μιλώντας περιληπτικά για όσα είδε στην Ελλάδα. Μεταξύ άλλων, ταξιδεύει στην ιστορική Κόρινθο, όπως όφειλε τότε να κάνει κάθε ευσυνείδητος περιηγητής - παραδόξως, όμως, όχι χάριν της ίδιας αλλά καθ' οδόν προς κάτι άλλο: πηγαίνοντας να παρακολουθήσει «εορτήν λακωνικήν, τας μάστιγας». Και δεν είναι ο μόνος. 

Από τον Ξενοφώντα και τον Πλούταρχο ως τον Παυσανία, τον Κικέρωνα και τον Σενέκα, από την κλασική εποχή ως τα ύστερα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, λόγιοι και λοιποί εύποροι της εποχής συρρέουν στη Σπάρτη προκειμένου να δουν με τα ίδια τους τα μάτια ένα αιματηρό έθιμο: τους εφήβους της πόλης να μαστιγώνονται στον Ναό της Ορθίας Αρτέμιδος.

Η «διαμαστίγωσις», όπως πλήθος άλλων ιδιότυπων ρυθμίσεων της αρχαίας Σπάρτης, αποδιδόταν στον Λυκούργο. Ο μυθικός νομοθέτης είχε μετατρέψει, κατά τον Παυσανία, την ανθρωποθυσία κάποιου με κλήρο (που υποτίθεται ότι απαιτούσε προκειμένου να εξευμενιστεί το ξύλινο άγαλμα της θεάς, η λατρεία της οποίας αναγόταν στη μυκηναϊκή εποχή) σε λιγότερο θανατηφόρα πρακτική, αυτή της ετήσιας τελετής μαστίγωσης των εφήβων της πόλης. 

Οι διάφορες μαρτυρίες συμφωνούν και επαυξάνουν: ο Πλούταρχος παραδίδει ότι οι νέοι μαστιγώνονται με χαρά καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας αμιλλώμενοι για τη νίκη που θα κατήγαγε ο τελευταίος που θα έμενε όρθιος, ο Κικέρων ότι κατά την παραμονή του στη Σπάρτη είχε ακούσει πως συχνά η διαδικασία κατέληγε στον θάνατο κάποιων, ο Λουκιανός ότι όσοι χάσουν τη ζωή τους τιμώνται με αγάλματα σε δημόσιο χώρο, ο Σενέκας ότι οι ίδιοι οι πατέρες προτρέπουν τους γιους τους να μην εγκαταλείψουν ακόμη και αν είναι ετοιμοθάνατοι. Και για όσους δύσπιστους έτρεφαν αμφιβολίες για το αυθεντικό της διαδικασίας, ο Παυσανίας προσθέτει ότι αν κάποιοι δοκίμαζαν να τη νοθεύσουν καταφέρνοντας «χαϊδευτικά» χτυπήματα σε όμορφους νέους ή σε συγγενείς υψηλά ιστάμενων, το ξύλινο άγαλμα βάραινε ξαφνικά ώσπου γινόταν ασήκωτο για την ιέρεια που το κρατούσε.

«Πρόκειται στην ουσία για μυητική τελετή» σχολιάζει ο Δημήτρης Κυρτάτας, καθηγητής Ιστορίας της Υστερης Αρχαιότητας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. «Μια δοκιμασία με την οποία εντάσσεται κανείς στην κοινότητα όταν έχει ανδρωθεί. Οταν όμως φτάνουμε πια στον Πλούταρχο και στον Παυσανία, τον 1ο και τον 2ο μ.Χ. αιώνα, δεν υπάρχει τέτοιο πραγματικό αντικείμενο, έχει επιζήσει ως τουριστικό φολκλόρ».

Η Βρετανή Κάθριν Κράιμς στο βιβλίο της «Ancient Sparta. A Re-examination of the Evidence» (εκδ. Manchester University Press) περιγράφει διεξοδικά μια διαδικασία που θυμίζει μάχη, με ολοήμερες «επιθέσεις» των εφήβων στον βωμό της θεάς, «μαστιγοφόρους» που επιχειρούν να τις αποτρέψουν και τον τιμητικό τίτλο του «βωμονίκη» να συνοδεύει διά βίου τους νικητές. Πρόκειται για μια τόσο διάσημη περίσταση ώστε τους πρώτους αιώνες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας «μεγάλα ακροατήρια από όλη την Ελλάδα σπεύδουν να παρακολουθήσουν τη μαστίγωση».

Το απόγειο όμως της τουριστικής έλξης της διαμαστίγωσης έρχεται τον 3ο αιώνα μ.Χ., όταν ο αριθμός των θεατών αποβαίνει τέτοιος ώστε για χάρη της χτίζεται ολόκληρο μαρμάρινο αμφιθέατρο και εύποροι Ρωμαίοι της εποχής καταφθάνουν προκειμένου να την παρακολουθήσουν από κοντά. Ασχετα αν αυτό που βλέπουν δεν αποτελεί παρά το κενό ουσιαστικού περιεχομένου πλαίσιο ενός ένδοξου παρελθόντος. 

«Η Σπάρτη λόγω του ότι έχει παρακμάσει εντελώς πολιτικά προσπαθεί να επιζήσει με βάση την πολιτισμική της παράδοση. Δεν είναι στρατιωτική δύναμη, δεν ακολουθεί την "αγωγή", έχει χτίσει τείχος, οι είλωτες έχουν απελευθερωθεί» σημειώνει ο Δημήτρης Κυρτάτας. Στα ρωμαϊκά χρόνια η αυστηρή Σπάρτη του Λυκούργου επιβιώνει μόνο ως ανάμνηση, «ένα κέλυφος», όπως λέει χαρακτηριστικά.

Οι ερωτικές ολονυχτίες της Αθήνας

Εξίσου εύκολα με την κοινωνική του παρουσία το εξωλογικό στοιχείο μπορούσε να λειτουργήσει ως διαιτητής στον ατέρμονο αγώνα κυριαρχίας μεταξύ των δύο φύλων. Δεν υπάρχει χαρακτηριστικότερη εικόνα της αρχαιότητας από το συμπόσιο, αυτή τη σύναξη καλής συντροφιάς με τη συνοδεία εκλεκτού φαγητού, ποτού και διαλόγου - αλλά όχι γυναικών. 

Εξόριστο από τον «ανδρώνα» στην ηθική της εποχής, το άφαντο έτερον ήμισυ προσφεύγει σε δικές του τελετουργίες για να οριοθετήσει τη θέση του. Αν στον καιρό της ισότητας το «bachelor's party» (πάρτι εργένηδων) έχει το φυσιολογικό αντίστοιχό του στη «hen night» (νύχτα της εργένισσας), η ανισότητα της αρχαιότητας επιβάλλει, σύμφωνα με τον αμερικανό κοινωνιολόγο Ρίτσαρντ Σένετ, απέναντι στην ανδρική κοινωνική πρακτική του συμποσίου να τεθεί η γυναικεία θρησκευτική λατρεία του Αδωνη. Και μάλιστα με μια μάλλον επίμαχη διάσταση: «Τα Αδώνια», επισημαίνει ο Σένετ στο «Flesh and Stone. The Body and the City in Western Civilization» (εκδ. W. W. Norton & Company), «εξυμνούν τη γυναικεία σεξουαλική επιθυμία».

Ο μύθος θέλει τον Αδωνη αντικείμενο διεκδίκησης μεταξύ Αφροδίτης και Περσεφόνης με τον Δία σε ρόλο επιδιαιτητή. Τη σολομώντειο λύση της διανομής του χρόνου του στα τρία, ακολουθεί η απόφαση του Αδωνη να χαρίσει τον προσωπικό του χρόνο στη θεά του έρωτα και, τέλος, ο θάνατός του από τους χαυλιόδοντες ζηλόφθονου κάπρου σταλμένου από την Αρτεμη, τον Αρη ή τον Απόλλωνα στο πλαίσιο της διευθέτησης κάποιας από τις άπειρες βεντέτες των Ολύμπιων. 

Συνώνυμο της ηδονής, τιμημένος από την Αφροδίτη για τη μορφή του έρωτα που εκπροσωπούσε, ο Αδωνης βρισκόταν στους αντίποδες του Ηρακλή: ήταν μια προσωπικότητα του πανθέου που δεν κατανάλωνε θηλυκά με απληστία και λαιμαργία, όπως ο κατά συρροήν ερωτύλος ημίθεος ο οποίος στην επίγεια θητεία του έγινε πατέρας 72 γιων και μίας κόρης, αλλά ταυτιζόταν με την ικανοποίηση του γυναικείου φύλου.

Αποκλειστικά γυναικεία διαδικασία, ο εορτασμός του στην κλασική Αθήνα στα μέσα του Ιουλίου είχε αποκτήσει τη φήμη δραστηριότητας με λάγνα αστεία και παράνομους έρωτες: περιελάμβανε ολονυχτίες στις στέγες των οικιών, χορούς, μεθύσια και, για κάποιους μελετητές τουλάχιστον, λεσβιακές συνευρέσεις. 

(Η Σαπφώ στη σωζόμενη ποίησή της αναφέρεται ρητά στη λατρεία του: «- Πεθαίνει, Κυθήρεια, ο ευγενικός Αδωνις, τι να κάνουμε; - Χτυπήστε τα στήθη σας, κόρες, και σχίστε τους χιτώνες σας».)

Η επίσημη πολιτεία απέφευγε να αναγνωρίσει τα Αδώνια ή να τα εντάξει στο εορτολόγιο - επρόκειτο για ανεπίσημο θεσμό που οι άνδρες σχολίαζαν είτε κοροϊδευτικά ως σκανδαλιστική περίσταση (όπως ο Αριστοφάνης στη «Λυσιστράτη») είτε επικριτικά ως εφήμερη απόλαυση (όπως ο Πλάτωνας στον «Φαίδρο»). 

Για κατάργηση, φυσικά, ούτε λόγος. Αν «το έκφυλο στοιχείο και η αναισχυντία βρίσκονται στην καρδιά των Αδωνίων», όπως γράφει ο γάλλος ανθρωπολόγος Μαρσέλ Ντετιέν στο βιβλίο «Οι κήποι του Αδωνη» (εκδ. Πατάκη), ταυτόχρονα η πρακτική λειτουργεί ως «μια εικόνα αποπλάνησης». 

Οταν «οι εραστές θριαμβεύουν και οι γυναίκες συμπεριφέρονται ως απαιτητικές αφέντρες», επέρχεται ίσως και μια ισορροπία μεταξύ των δύο φύλων. Κύριοι του οίκου, της αγοράς, της ιδιωτικής και της δημόσιας ζωής, οι άνδρες δεν μπορούν να τα έχουν όλα. 

Αυτόχειρες υπέργηροι

Είναι όμως και ο ορθολογισμός των αρχαίων Ελλήνων που θα μπορούσε να οδηγεί σε διαφορετικά μονοπάτια από αυτά που έχουμε συνηθίσει. Παράδειγμα, το παρακάτω απόσπασμα του αρχαίου ιστορικού Ηρακλείδη Λέμβου από τον 2ο αιώνα π.Χ., τμήμα επιτομής του χαμένου σήμερα έργου του Αριστοτέλη «Πολιτείαι»: 

«Δεδομένου ότι το νησί έχει κλίμα υγιεινό κι οι άνθρωποι φθάνουν σε βαθιά γεράματα, ιδιαίτερα οι γυναίκες, οι κάτοικοι δεν περιμένουν να πεθάνουν από γηρατειά, αλλά πριν αρρωστήσουν ή υποστούν κάποια αναπηρία δίνουν τέλος στη ζωή τους». 

Εδώ μοιάζει να υποδηλώνεται χαρακτηριστικά η απόσταση που χωρίζει τον σύγχρονο από τον αρχαίο κόσμο: η αμφιλεγόμενη σήμερα πρακτική της ευθανασίας ήταν πλήρως αποδεκτή σε τμήματα της τότε κοινωνίας - εν προκειμένω, στο νησί της Κέας.

Η Αγγελική Πετροπούλου, κύρια ερευνήτρια στο Κέντρο Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, επεσήμανε το 2000 στο άρθρο της «Αρχαίες Πρακτικές Ευθανασίας: Κέα και Μασσαλία» από το βιβλίο «Ευθανασία. 

Η σημαντική του "καλού" θανάτου» (εκδ. ΕΙΕ) ότι ο Στράβων αναφέρει τον 1ο αιώνα π.Χ. τη φήμη για την ύπαρξη νόμου που «πρόσταζε όσους έχουν περάσει τα εξήντα να πίνουν κώνειο για να επαρκεί για τους άλλους η τροφή», ο οποίος μάλιστα παραλίγο να εφαρμοστεί μαζικά στην περίπτωση μιας πολιορκίας από τους Αθηναίους, ενώ ο Αιλιανός τον 3ο αιώνα μ.Χ. παραθέτει την πληροφορία ότι «είναι έθιμο των Κείων (...) σα να προσκαλούν ο ένας τον άλλο σε επίσημο γεύμα ή εορταστική θυσία, να συγκεντρώνονται, να βάζουν στεφάνια και να πίνουν κώνειο» - μια αυτοκτονία εν είδει συμποσίου. 

Και ο Ρωμαίος Βαλέριος Μάξιμος, συγγραφέας τον 1ο αιώνα μ.Χ. μιας συλλογής από 967 θαυμαστές και παράδοξες ιστορίες, περιγράφει (ως αυτόπτης μάρτυρας μάλιστα) την «εθελοντική αυτοκτονία με κώνειο» μιας υπέργηρης αριστοκράτισσας του νησιού.

Η Αφροδίτη Αβαγιανού στο άρθρο της «"Ευθάνατος θάνατος". Το "καλώς θανείν" στην αρχαία Ελλάδα» εξηγεί τη λογική πίσω από παρόμοιες πρακτικές υπό το πρίσμα με το οποίο κρινόταν η αυτοκτονία: «Η αυτοκτονία λόγω ανανδρίας και δειλίας είναι κατακριτέα», όχι όμως και αυτή για λόγους αιδούς, ενοχής, φόβου δύσκλειας, γήρατος ή ανίατης ασθένειας. «Η αυτοκτονία δεν δημιουργούσε ηθική αντίδραση, αποστροφή, αλλά έδινε στους ανθρώπους μια τιμητική απαλλαγή και απελευθέρωση από μια ανεπιθύμητη και ανυπόφορη ζωή». 

Εξ ου και οι περιστάσεις αυτοχειρίας υπέργηρων φιλοσόφων (Πυθαγόρας, Αναξαγόρας, Εμπεδοκλής, Ζήνων ο Στωικός, Διονύσιος Επικούρειος) που μπορούν να θεωρηθούν ως «περιπτώσεις κομψής ευθανασίας». Αν νομίζετε ότι οι αρχαίοι ήταν σαν τους γείτονές σας, ξανασκεφτείτε το. 

*Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 29 Ιουνίου 2014

Πηγή

Continue Reading »

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΙ. Η σχέση Ελληνισμού - Ιουδαϊσμού στην αρχαιότητα

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΙ ΚΑΙ ΣΕΛΕΥΚΙΔΕΣ. 

Οι διάδοχοι του Μέγα Αλέξανδρου.

Πτολεμαίος Φιλοπατωρ

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΙ ΚΑΙ ΣΕΛΕΥΚΙΔΕΣ

Οι διάδοχοι βασιλείς του Μέγα Αλέξανδρου, Πτολεμαίοι, παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον από πολλές απόψεις. Για την σχέση Ελληνισμού - Ιουδαϊσμού στην αρχαιότητα, για τον τρόπο διακυβέρνησης, την σχέση εξουσία - ιερατείου εις τα προχριστιανικά και αρχαία χρόνια κ.λ.π. Παρουσιάζονται λοιπόν διάφορα γεγονότα της ζωής των, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να τα αντιπαραθέσει με εκείνα των Βυζαντινών αυτοκρατόρων, που παρουσιάζονται από τον τύπο των νεοΕθνικών ως πρότυπα διαφθοράς και ανηθικότητας. 

Μάλλον αυτά τα δύο συνάπτουν με την εξουσία καθ’ αυτήν και όχι με την «θρησκευτική» τοποθέτησή της. Όλοι οι άνθρωποι παρεκτρέπονται στο ρουν τις ιστορίας, είτε είναι Έλληνες Εθνικοί είτε Έλληνες Χριστιανοί. Αυτό δεν αποτελεί σε καμιά περίπτωση κριτήριο εύρεσης της αλήθειας ή θεολογικό πρόβλημα του Χριστιανισμού ή του Εθνισμού.

ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΙ, ΣΕΛΕΥΚΕΣ & ΗΘΙΚΗ

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ Β’ ο Φιλάδελφος : 

Παντρεύτηκε την αδελφή του Αρσινόην την Β΄. Σκότωσε τον ποιητή Σωτάδην ο οποίος εμεύθηκε την αιμομιξία αυτή. Επειδή ήταν τρελά ερωτευμένος με την Αρσινόην, ονόμασε πολλές πόλεις με το όνομά της, κατασκεύασε το Αρσινόειον όπου και τοποθέτησε μεγάλο Οβελίσκο. Ενώ όμως την αγάπα είχε και πλείστες ερωμένες από τις οποίες με αγάλματα γέμισε την πόλη της Αλεξάνδρειας. Μετέφρασε στα ελληνικά τα ιερά βιβλία των Χαλδαίων, των εβραίων και των Αιγυπτίων.

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ ο Γ’ ο Ευεργέτης : 

Κατέκτησε την Συρία, διέδραμε την Κιλικία, Ιωνία, Παμφυλία, υπόταξε την Βαβυλωνία, Περσία και την Βακτριανή και έφθασε στην Αίγυπτο με 2500 αγάλματα, τέλεσε θυσίες για τις νίκες του εις τους κατακτητικούς πολέμους εις την Συρία μέσα στο ναό της Ιερουσαλήμ. Όταν η Βερενίκη έθεσε την κόμη της στο ναό της Αφροδίτης και την άλλη μέρα η κόμη εχάθηκε ο Σάμιος αστρονόμος ο Κόνων κάλεσε τον Πτολεμαίο, που είχε δυσφορήσει, στο αστεροσκοπείο όπου του έδειξε μικρό 43 άστρων ανώνυμο ως τότε και του είπε ότι οι θεοί μετέτρεψαν την κόμη της βερενίκης σε αστερισμό.

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ ο Δ’ ο Φιλοπάτωρ : 

Κατηγορήθηκε για τον θάνατο του πατέρα του γι αυτό και αυτοαποκαλέστηκε Φιλοπάτωρ ώστε να αποπέμψει τις κατηγορίες. Ήταν άνθρωπος των καταχρήσεως και των οργίων και πέθανε λόγω αυτών των καταχρήσεων σε ηλικία 35 μόλις χρόνων. 

Σκότωσε την μητέρα του και τον αδελφό του όταν αυτοί οι δύο τον κατηγόρησαν ότι τα όργια του δεν είναι ο καλύτερος τρόπος διακυβέρνησης. Ο λαμπρός Κλεομένης οργάνωσε επανάσταση εναντίον του αλλά αυτοκτόνησε μετά την αποτυχία της. Ο Φιλοπάτωρ τον κρέμασε ανάποδα ενώ ήταν νεκρός και μπροστά στο πτώμα του σκότωσε την γριά μητέρα του, τα παιδιά του και τις Σπαρτιάτισσες ακόλουθες. 

Εκτέλεσε θυσίες στο ναό των εβραίων στην Ιερουσαλήμ. Θέλοντας να μπει στο ιερό εμποδίστηκε από τον αρχιεπίσκοπο Σίμωνα, ως αλλόθρησκος, οργίστηκε και εξέδωσε διάταγμα εξοντώσεως του γένους των Εβραίων των εν Αίγυπτο. Χάρη αρπαγής και κλεψιάς έγιναν όλοι οι διωγμοί των Εβραίων. Αργότερα όμως μετανόησε και επέστρεψε πίσω τους θησαυρούς που άρπαξε. Είχε μια γυναίκα, την αδελφή του Αρσινόη αλλά ήταν αφάνταστα ακόλαστος και την παραμελούσε με εταίρες, ορχηστρίδες, αυλητρίδες και κιναίθες. Το 209 την σκότωσε.

ΑΝΤΙΟΧΟΣ ο Επιφανής : 

Διάδοχος του Σέλευκου 4ου υπήρξε o αδελφός του Αντίοχος ο Επιφανής 176- 163 π. Χ. Αυτός ουδέν δικαίωμα είχε επί του θρόνου, διότι ο νόμιμος διάδοχος του θρόνου, οίος του Σέλευκου 4ου Δημήτριος ήταν όμηρος εν Ρώμη. Επί του Επιφανούς τούτου τα πράγματα και οι σχέσεις Ιουδαίων και Συρίων επεδεινώθησαν. 

Ό Σίμων προβαίνει εις νέες συκοφαντίας κατά του Όνίου του αρχιερέα, ο οποίος θεώρησε απαραίτητο να παρουσιασθεί αυτοπροσώπως εις τον βασιλέα και έκθεση τα πράγματα. Πέθανε όμως εν τω μεταξύ ο Σέλευκος και ο Αντίοχος αναθέτει την Αρχιεροσύνη εις τον Ιάσωνα τον αδελφό του Ονίου, διότι ο Ιάσων ούτος προσέφερε εις τον βασιλέα 60 τάλαντα αργυρά, περισσότερα των ορισθέντων και 80 τάλαντα εξ άλλων εσόδων προς τούτοις δί 150 ακόμη τάλαντα δια την εισαγωγή μεταξύ των Ιουδαίων εθνικών εθίμων και παιδιών. Ο Ονίας Έπειτα από αυτά ουχί άνευ κινδύνου της ζωής του θα επέστρεφε εις Ιερουσαλήμ. Δια τούτο παραμένει στη Δάφνη ή οποία ήταν καταφύγιο πλησίον της Αντιοχείας..

Τον Ιάσονα όμως εξέβαλε του θρόνου της Αρχιεροσύνης κάποιος Μενέλαος ο οποίος υποσχέθηκε εις τον βασιλέα 300 τάλαντα περισσότερα από τον Ιάσωνα, για να λαβή την Αρχιεροσύνη. Βλέπων όμως ο Μενέλαος, ότι ο νόμιμος Αρχιερέας Ονίας ζει και θα είναι επικίνδυνος εις αυτόν αποφασίζει να φονεύσει αυτόν, και όταν ο Αντίοχος βρίσκονταν στην Κιλικία δωροδόκησε τον αντικαταστάτη του Ανδρόνικο. Πάντα τα μέχρι τούδε υπήρξαν προοίμιο των κατόπιν συμφορών των Ιουδαίων των μαρτυρίων αυτών. 

Θέλησε να τους αναγκάσει να ασπασθούν τους Ελληνικούς Εθνικούς θεούς. Κατασκεύασε ναό του Δία μέσα στον ιερό ναό των Ιουδαίων στην Παλαιστίνη, τους ανάγκασε να φάνε χοιρινό, τους ανάγκασε να προσκυνήσουν ένα τολμηρό σύμπλεγμα του θεού Διονύσου, έστειλε ιερείς και στρατιώτες σε κάθε Ιουδαϊκή πόλη για να κατασκευασθεί βωμός και όρισε την ποινή θανάτου για την μη παρουσία των Ιουδαίων σε θυσία. 

Αυτό ήταν και το έναυσμα των απελευθερωτικών αγώνων των Μακκαβαίων έναντι των Ελλήνων που θα κρατήσουν 25 χρόνια και θα τελειώσουν το 140 π.Χ..

Στο τέλος όμως ο Φιλοπάτωρ μετανόησε και σταμάτησε τους διωγμούς Και έχουμε κατ’ αρχάς τις ομαδικές εκτελέσεις:

α) Ομαδικές Εκτελέσεις. 

Ό Αντίοχος ανέλαβε την δεύτερη εκστρατεία κατά της Αιγύπτου κατά το 169 π. Χ.. Κατά το χρονικό τούτο διάστημα της εκστρατείας επί 40 ημέρες φαίνονταν στην Ιερουσαλήμ συνταρακτικά φαινόμενα οπτασίες εν τω αέρι, ομάδες δηλαδή Ιππέων επιτίθονταν εναντίον αλλήλων δια λογχών, πλήθη ανδρών φερόντων θώρακας με γυμνά τα ξίφη και διάφοροι πολεμιστές παντός είδους φαίνονταν στον αέρα. Όλοι οι Ιουδαίοι προσεύχονταν, ίνα ταύτα‘είναι για καλό». 

Και όμως μόλις διαδόθηκε η ψευδή φήμη, ότι ο Αντίοχος φονεύτηκε στην Αίγυπτο ο εν Αμμωνίτας καταφυγών Ιάσων εισέρχεται μετά 1000 ανδρών εις Ιερουσαλήμ, ίνα εκδίωξη εκείθεν των αντίδικο του Μενέλαο και φονεύει άνευ οίκτου πολλούς εκ των συμπολιτών του. Αναγκάζεται όμως τελικώς να επιστρέψει πάλιν στους Άμμωνίτες. 

Ο Αρέτας ο ηγεμών των Αράβων, θέτει αυτόν εις φυλακή, για να τον φονεύσει. Δραπετεύει όμως και φεύγει Από πόλεως εις πάλιν μισούμενος υπό πάντων ως Αφορισμένος από τον νόμο και μισούμενος ως προδότης της πατρίδος και των συμπολιτών του καταφεύγει εις Αίγυπτο και εκείθεν εις την Λακεδαίμονα. Έτσι εκείνος ο όποιος εξόρισε πολλούς εκ της πατρίδος του πέθανε έκτος ταύτης εις Λακεδαίμονα, όπου κατέφυγε για να βρει προστασία. 

Εν τω μεταξύ ο βασιλεύς Αντίοχος επιστρέφει από την Αίγυπτο και θεώρησε την επανάσταση αυτήν του Ιάσωνα ως στρεφόμενη εναντίον του καταλαμβάνει την πολιν Ιερουσαλήμ και εκδικείται ταύτην σκληρά. Οι στρατιώτες του ακολουθούντα εντολή του βασιλέως φονεύουν κάθε Ιουδαίο τον όποιον ευρίσκουν καθ’ οδών νέους, γέροντας, γυναίκας και παιδία. 40.000 άνθρωποι φονεύθηκαν και πολλοί άλλοι πουλήθηκαν ως δούλοι. 

Αυτός ο ίδιος ο Αντίοχος, οδηγούμενος υπό τον Μενέλαο, ληστεύει τα πολύτιμα Ιερά σκεύη, το πολυτιμότατο παραπέτασμα, το οποίον χώριζε τα αγία Από τα αγία των αγίων και άλλα πολύτιμα Ιερά σκεύη.

Ο Αντίοχος ο Επιφανής μη αρκεσθείς εις την άσεβη του τούτη συμπεριφορά, με πλήρη λύσσα αποστέλλει μετά δύο έτη στην Ιερουσαλήμ τον στρατηγό του Απολλώνιο με 22.000 ανδρών. Αυτός κατ’ αρχάς υποκρίνεται φιλικός διαθέσεις προς τους Εβραίους και κατορθώνει σε 1 ήμερα αργίας Σαββάτου να επιπέσει εναντίον αόπλων και ανύποπτων κατοίκων της πόλεως και να επιφέρει τρομερή σφαγή «λουτρό αίματος» και έπειτα να λεηλατήσει την πόλη. 

Οχυρώνει κατόπιν την Σιών, την ακρόπολη της Ιερουσαλήμ δια τειχών και πύργων και εφοδιάζει ταύτη δια πολεμικού υλικού και τροφίμων. Εκεί τοποθετεί φρουρά εκ χιλίων στρατιωτών, για να έχει ταύτη ως ορμητήριο εναντίον της Ιερουσαλήμ. Οι κάτοικοι τής Ιερουσαλήμ έφυγαν, ή πόλης γέμισε από εχθρούς, και ο Ιερός τόπος του ναου και ο ναός ερημώθηκαν, όλες οι δημόσιες εορτές και η δημοσία θρησκευτική ζωή έπαυσε. Οι μέχρι τότε διωγμοί γίνονταν με την πρόφαση, ότι οι Ιουδαίοι σκέπτονταν να επαναστατήσουν κατά των Συρίων. 

Ήδη όμως αρχίζει ο καθ΄ αυτό διωγμός κατά της Ιουδαϊκής θρησκείας με τους πρώτους μάρτυρας Ελεάζαρον και τους 7 υίους και της μητρός των υπό τις ακολούθους περιστάσεις.

β) Το Μαρτύριο του Ελεαζάρου. 

Συμβαίνει ή τρίτη νικηφόρος εκστρατεία του Αντιόχου κατά της Αιγύπτου 168 π. Χ. Επεμβαίνουν όμως οι Ρωμαίοι και ο Αντίοχος αναγκάζεται λυσσασμένος από θυμό να επιστρέψει εις Συρία. Διατάσσει, ίνα πάντες οι υπήκοοί του να έχουν την αυτήν προς αυτόν θρησκεία, την λατρεία των ειδώλων. 

Για αυτό διατάσσει να ξεσχίζονται και να κατακαίονται όλα τα Ιερά βιβλία και επί ποινή θανάτου απαγορεύει εις αυτούς την τήρηση του Μωσαϊκού Νόμου. 

Κατά το έτος 167 π.Χ. διατάσσει, ώστε ο ναός του Σολομώντα να γίνει ναός του Δία και επί του θυσιαστηρίου των Ολοκαυτωμάτων τοποθετήσουν είδωλο και σε όλες τις πόλεις της Ιουδαίας εγείρουν βωμούς ειδωλολατρικούς. 

Οι Ιουδαίοι αναγκάζονται από των βασιλικών απεσταλμένων να παραβαίνουν τον Νόμο θυσιάζοντας εις τα είδωλα και τρώγοντες παρά τον νόμο χοιρινό κρέας. Πολλοί Ιουδαίοι εκ φόβου κάμπτονται, άλλοι δε οικειοθελώς λαμβάνουν μέρος εις τρομερές ακολασίες και παραβάσεις του Νόμου και βεβηλώσεις, οι οποίες γίνονταν στον Ναό. 

Υπήρξαν όμως και άλλοι, οι όποιοι έμειναν σταθεροί και προτίμησαν να αποθάνουν παρά να παραβούν τον νόμο. Μεταξύ αυτών είναι ο Ελεάζαρος, ο ένενηκοντούτης και επιφανής γραμματεύς. Άνοιξαν τούτου το στόμα βιαίως για να εισαγάγουν εντός αυτού χοιινό κρέας. Προτίμησε όμως ούτος να αποθάνει ενδόξως παρά να ζει ένοχος. Δια τούτο οδηγήθηκε εις το μαρτύριο. 

Οι παριστάμενοι βασιλικοί απεσταλμένοι παρεκάλουν αυτόν συμπαθούντες την ηλικία του και σεβόμενοι το πρόσωπον του να φάει κρέας επιτετραμμένο υπό τον νόμου, να πει όμως ότι έφαγε χοιρινό κρέας για να αποφυγή το μαρτύριο. 

Ό Ελεάζαρ όμως απάντησε: «ούτε η ηλικία μου επιτρέπει να υποκριθώ, αλλά και οι νέοι Ιουδαίοι δεν έχουν να ωφεληθούν όταν πληροφορηθούν, ότι εγώ ο ένενηκοντούτης Ελεάζαρ στον ελάχιστο υπόλοιπο και μάταιο της ζωής μου χρόνο κατέλυσα τον νόμο. Τουναντίον μάλιστα θα βλάψω αυτούς και μεγάλη κηλίδα θα προσάψω εις τον βίο μου. Άλλωστε εάν αποφύγω το μαρτύριο των ανθρώπων θα περιπέσω εις χείρας του παντοδυνάμου θεού είτε ζών είτε μετά θάνατον. Δια όλα ταύτα θέλω να αποθάνω δια τον άγιο νόμο ευθαρσώς ένα θάνατον τίμιο. Ούτω θα παράσχω βίο αξιομίμητο θάρρους εις τους μεταγενεστέρους». 

Μετά ταύτα σύρθηκε ο Ελεάζαρ εις το μαρτύριο. Αποθνήσκων αναστέναξε και είπε: «Κύριε, Συ γνωρίζεις, ότι υποφέρω το μαρτύριο τούτο, διότι φοβούμαι Σε». Ούτω απήλθε του κόσμου τούτου αφίσας Όπισθεν του ωραιότατο παράδειγμα θάρρους και ηρωισμού. Μετά το μαρτύριο του Έλεαζάρου έρχεται το μαρτύριο των 7 αδελφών και της μητρός των.

γ) Οι 7 Αδελφοί και ή μητέρα τους. Μακκαβαίοι. 

Ο Αντίοχος, ευρισκόμενος πιθανότατα εν Αντιόχεια, διατάσσει να εμφανισθούν ενώπιον του επτά υιοί μετά της μητρός των και υποβάλλει αυτούς εις ραβδισμούς, ίνα αναγκάσει τούτους να φάγουν παρά τον εβραϊκό νόμο χοίρινό κρέας. 

Ό κατόπιν του αλλού οι επτά ούτοι αδελφοί υποβάλλονται εις το μαρτύριο τούτο επί παρουσία της μητρός των. Η αρχή γίνεται από τον πρεσβύτερο υιό ο όποιος δηλώνει απερίφραστος, ότι είναι έτοιμος να πεθάνει παρά να παραβεί τον νόμο. 

Ό βασιλεύς θύμωσε και διατάσσει να εξαχθεί ή γλώσσα αυτού και να κοπή, να αφαιρεθεί το δέρμα του σώματος του και να κοπούν τα χέρια και τα πόδια ενώπιον των άλλων αδελφών του και της μητέρας του. Κατόπιν ρίπτεται εις το πυρ και σε αχνίζων τηγάνι. 

Προσάγεται κατόπιν ο δεύτερος υιός, εξάγεται και τούτου το δέρμα της κεφαλής και ερωτούμενος αν φάει κρέας χοιρινό πριν τον υποβάλλουν σε μαρτύριο στα άλλα μέλη του σώματος του. Εκείνος απαντά όχι, δεν τρώγω. Ρίπτεται και αυτός εις το πυρ. Ψυχοραγών λέγει εις τον βασιλέα: «συς αφαιρέσας, ημών την παρούσα ζωή. Ο θεός θα αναστήσει ημάς εις αιωνία ανάσταση». 

Προσάγεται ο τρίτος αδελφός: Ζητείται εξ αυτού να εξαγάγει την γλώσσα του. Εκείνος αμέσως εξάγει ταύτη κοι εκτείνει τα χέρια του ηρωικά λέγοντας προς τους δήμιους: «εξ ουρανού έλαβα και δια τον Θεό περιφρονώ ταύτα, διότι ελπίζω, ότι θα επανακτήσω αυτά». 

Ό τέταρτος υιός ολίγον προ του θανάτου του λέει: «είναι προτιμότερο να φονευθεί κάποιος από των ανθρώπων ελπίζοντας εις τον θεό παρά να ζει με ανθρώπους ασεβείς». 

Ό πέμπτος υιός μαρτύρων λέγει προς τον βασιλέα: «έχεις δύναμη να κάμεις εις τους ανθρώπους ότι θέλεις, αν και συ είσαι θνητός. Δεν πρέπει όμως να πιστεύεις ότι θα εγκαταλειφθούμε από τον Θεό» 

Ό Έκτος-αποθνήσκων λέγει προς των βασιλέα: «μην απατάσαι ! εμείς υποφέραμε διότι αμαρτήσαμε ενώπιον του Θεού, μη νομίζεις όμως, ότι θα μείνεις ατιμώρητος, διότι τόλμησες να έλθεις ενάντια στο Θεό». 

Η μητέρα τους βρίσκονταν ενώπιον των, όπου αυτοί υπόφεραν τα μαρτύρια αυτά. Ήταν όμως άκαμπτος και ενίσχυσε αυτούς εις το μαρτύριο. 

Τέλος ο Αντίοχος διατάσσει να παρουσιασθεί ενώπιον του ο νεώτερος αδελφός και υπόσχεται εις αυτόν μεθ΄ όρκου να κάμει αυτόν ευτυχή, αν υπακούσει εις αυτόν. Επειδή όμως ο νεώτερος αρνούνταν, κάλεσε ο Αντίοχος την μητέρα αυτού και παρεκάλεσε αυτήν, να συστήσει τον υιό της να υπακούσει. 

Η μητέρα πλήρης στοργής λέγει προς τον νεώτερο γιο : «τέκνο μου, λυπήσου με την μητέρα σου. Σε παρακαλώ, παιδί μου, ύψωσε το βλέμμα σου εις τον ουρανό και εις την γη και μάθε ότι ο θεός έκαμε ταύτα πάντα εκ του μηδενός. Μη φοβάσαι λοιπόν τον βασιλέα τούτο και γίνε άξιος των αδελφών σου, ίνα έχω και σε μαζί μου μετά των άλλων αδελφών σου εις την αιωνιότητα». 

Έπειτα από αυτά ο νεώτερος υιός απαντά εις τον βασιλιά: «τί περιμένετε λοιπόν; δεν υπακούω εις την εντολή σου, αλλά εις την εντολή του νόμου, τον οποίον έδωσε σε μας ο Μωυσής. Μη καυχάσαι ματαίως ω βασιλεύ, διότι και συ είσαι υπόδικος ενώπιον του μεγάλου δικαστηρίου του Θεού. Εγώ θα δώσω, όπως και οι αδελφοί μου έδωκαν το σώμα των, όπερ των νόμων των πατέρων ημών. Παρακαλώ δε τον Θεό, όπως φανεί ίλεως εις τον λαό μου». 

Ό βασιλεύς άναψε από θυμό ακούγοντας αυτά και υποβάλλει αυτόν εις φριχτότερα μαρτύρια των προηγουμένων αδελφών του. Τέλος μετά τον θάνατον τούτου φονεύεται και η μητέρα αυτών. Μετά την παθητική αυτή αντίσταση οι Ιουδαίοι μεταβαίνουν, εις την ενεργητική αντίσταση αυτών, εις τον πόλεμο.

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ ο Ζ’ ο Ευεργέτης : 

Παντρεύτηκε την χήρα του αδελφού του ώστε να μην ανέλθει ο υιός της στην εξουσία. Την ημέρα του γάμου τους σκότωσε μπροστά της τον υιό της, Ευπάτορα. Ερωτευμένος όμως στο τέλος με την κόρη του αδελφού του και κόρη της γυναίκας του, έδιωξε την τελευταία και βίασε την κόρη της και κατόπιν την παντρεύτηκε. 

Επειδή ο κόσμος δυσανασχετούσε με την διοίκησή του άφησε τον στρατό ελεύθερο να καταδρομεύει και να καταπιέζει τους πολίτες. Δια μέσω συκοφαντιών και αρπαγής έκλεβε πολλούς πλούσιους πολίτες ώστε να εξασφαλίζει χρήματα για το ταμείο του. Μεταξύ αυτών κάλεσε και την ευγενή νεολαία εις το γυμνάσιον όπου και εκεί την περικύκλωσαν οι μισθοφόροι του και τους σκότωσαν όλους. Επί 15 έτη εκτέλεσε σφοδρότατους διωγμούς εναντίων λογίων και καλλιτεχνών. 

Οι Αλεξανδρινοί μετά από επανάσταση που παρακινήθηκε από την Κλεοπάτρα ανάγκασαν αυτόν να αποσυρθεί εις την Κύπρο. Από την Αίγυπτο ανηγόρευσαν ως διάδοχο, έστω και απόντα, τον υιό του Μεμφίτη και αντιβασιλέα την Κλεοπάτρα. Τότε ο Ευεργέτης τεμάχισε τον υιό του και έστειλε τα τεμάχια εντός κάλπης εις την αντιβασιλέα.

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ ο Θ’ Σωτήρας Α’ : 

Επειδή είχε ανάγκη από χρήματα σύλησε την σφυρήλατη χρυσή λάρνακα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και την αντικατέστησε με γυάλινη.

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ ο Ι’ Αλέξανδρος Β’ :

Διεφθαρμένος και ωμός ενίοτε. Την 19η μέρα από την ημέρα του γάμου του σκότωσε με τα ίδια του τα χέρια την γυναίκα του Βερενίκη.

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ ο ΙΑ’ ο Αυλητής : 

Μετά το 12ο έτος της βασιλείας του ανέλαβε τον τίτλο νέος Βάκχος ή Διόνυσος και παραδόθηκε σε κραιπάλη και όργια. Ενθουσιασμένος με την λατρεία του θεού Βάκχου έφτιαξε θίασο όπου οργίαζε υπό την προεδρία του. Έγινε μυσαρός τύραννος διότι έστελνε συνεχώς ακριβά δώρα στην ρώμη. Θανάτωσε την θυγατέρα του και άλλους για να σφετερισθεί την εξουσία και τα χρήματά τους.

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ ο ΙΔ’ Καισαρίων : 

Αναγνωρίσθηκε βασιλέας από την ρωμαϊκή τριανδρία και από τον σύλλογο ιερέων της Αιγύπτου

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ αδελφός Αυλητού : 

Για να αφήσει την εξουσία της Κύπρου οι Ρωμαίοι του υποσχέθηκαν να έχει ισόβια μεγάλη σύνταξη και τιμές με το όνομα του ιερέα της Αφροδίτης της Πάφου.

Εγκυκλοπαίδειες

1. Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια

Πηγή

Continue Reading »

ΔΙΩΞΕΙΣ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ και ΒΑΣΑΝΙΣΜΟΙ απο την Αρχαία θρησκεία

ΔΙΩΓΜΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΘΡΗΣΚΕΙΑ.

Ιερά Εξέταση των αρχαίων, Διωγμοί, Βασανισμοί, Εξορίες και Κάψιμο Βιβλίων των αρχαίων φιλοσόφων.

Μια εν τάχη παρουσίαση Ελλήνων σοφών και μη φιλοσόφων που ταλαιπωρήθηκαν στην αρχαιότητα από εκείνους που πρέσβευαν την αρχαία θρησκεία, εκείνη που σήμερα διάφοροι αδαείς κύκλοι παρουσιάζουν ως την καθαρώς επιστημονική, Ελληνική, σπουδαία θεολογικά και ανεξίθρησκη.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ & ΑΛΛΩΝ

Πρωταγόρας

«διὰ ταύτην δὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ συγγράμματος ἐξεβλήθη πρὸς Ἀθηναίων· καὶ τὰ βιβλία αὐτοῦ κατέκαυσαν ἐν τῇ ἀγορᾷ, ὑπὸ κήρυκι ἀναλεξάμενοι παρ' ἑκάστου τῶν κεκτημένων» 

[Μτφρ: Εξαιτίας της δήλωσης του Πρωταγόρα στο βιβλίο του Περί θεών ότι δεν ξέρει αν υπάρχουν θεοί, οι Αθηναίοι τον έδιωξαν από την πόλη και ΕΚΑΨΑΝ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ στην Αγορά, αφού πρώτα έβγαλαν κήρυκα και ΤΑ ΜΑΖΕΨΑΝ ΕΝΑ-ΕΝΑ από όσους είχαν αντίτυπα]

(Πηγή: Διογένης Λαέρτιος, Φιλοσόφων βίοι, IX 52, Το αυτό λένε και οι: Φιλόστρατος, Βίοι Σοφιστών, I 10, 3˙ Ησύχιος, Ονοματολόγος˙ Σέξτος Εμπειρικός, Προς μαθηματικούς, IX 55). «Κι ο Πρωταγόρας ως γνωστόν εξορίστηκε» (Πηγές: Πλούταρχου, Νικίας, 23· Φιλόστρατος, Βίοι Σοφιστών, I 10, 3·  Ησύχιος, Ονοματολόγος· Σέξτος Εμπειρικός, Προς μαθηματικούς, IX 55.)

Αναξαγόρας

«12 Σωτίων μὲν γάρ φησιν ἐν τῇ Διαδοχῇ τῶν φιλοσόφων ὑπὸ Κλέωνος αὐτὸν ἀσεβείας κριθῆναι, διότι τὸν ἥλιον μύδρον ἔλεγε διάπυρον· ἀπολογησαμένου δὲ ὑπὲρ αὐτοῦ Περικλέους τοῦ μαθητοῦ, πέντε ταλάντοις ζημιωθῆναι καὶ φυγαδευθῆναι. Σάτυρος δ' ἐν τοῖς Βίοις (FHG iii. 163) ὑπὸ Θουκυδίδου φησὶν εἰσαχθῆναι τὴν δίκην, ἀντιπολιτευομένου τῷ Περικλεῖ· καὶ οὐ μόνον ἀσεβείας ἀλλὰ καὶ μηδισμοῦ· καὶ 13 ἀπόντα καταδικασθῆναι θανάτῳ» 

[Μτφρ: Ο Αναξαγόρας μηνύθηκε για ασέβεια επειδή διακήρυσσε ότι ο ήλιος είναι μια διάπυρη μεταλλική μάζα, και καταδικάστηκε σε πρόστιμο 35 ταλάντων και εξορία. Κατά άλλους καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο] (Πηγή: Διογένης Λαέρτιος, Φιλοσόφων Βίοι, II, 12-13 )

Πρόδικος ο Κείος

«Ο Πρόδικος ο Κείος, φιλόσοφος και σοφιστής, σύγχρονος του Δημοκρίτου, μαθητής του Πρωταγόρα, πέθανε στην Αθήνα, αφού του έδωσαν να πιει κώνειο, με το αιτιολογικό ότι διέφθειρε τους νέους.» (Πηγή: Σούδας). 

Σχετικά πρβ. Αριστοφάνης, απ. 490: «τοῦτον τὸν ἄνδρ’ ἢ βυβλίον διέφθορεν ἢ Πρόδικος ἢ τῶν ἀδολεσχῶν εἷς γέ τις». 

Ο Πλάτων στο διάλογο Ερυξίας 399a λέει πως κάποτε οι Αθηναίοι έδιωξαν τον Πρόδικο από το Λύκειο, γιατί δίδασκε στους νέους πράγματα που δεν έκανε.

Θεόδωρος ο Κυρηναίος

Θεόδωρος ο Κυρηναίος, έζησε το α΄ μισό του 3ου π.Χ. αιώνα. Ο φιλόσοφος Θεόδωρος ο Κυρηναίος έκανε ένα αστειάκι με τον ειδωλολάτρη ιεροφάντη κι αμέσως η Ιερά Εξέταση της Ειδωλολατρίας τον εξόρισε.

«Ὁ δ' οὖν Θεόδωρος προσκαθίσας ποτὲ Εὐρυκλείδῃ τῷ ἱεροφάντῃ, "λέγε μοι," ἔφη, "Εὐρυκλείδη, τίνες εἰσὶν οἱ ἀσεβοῦντες περὶ τὰ μυστήρια;" εἰπόντος δ' ἐκείνου, "οἱ τοῖς ἀμυήτοις αὐτὰ ἐκφέροντες," "ἀσεβεῖς ἄρα," ἔφη, "καὶ σύ, τοῖς ἀμυήτοις διηγούμενος." καὶ μέντοι παρ' ὀλίγον ἐκινδύνευσεν εἰς Ἄρειον ἀχθῆναι πάγον,εἰ μὴ Δημήτριος ὁ Φαληρεὺς αὐτὸν ἐρρύσατο. Ἀμφικράτης δ' ἐν τῷ Περὶ ἐνδόξων ἀνδρῶν φησι κώνειον αὐτὸν πιεῖν καταδικασθέντα (FHG iv. 300). Διατρίβων δὲ παρὰ Πτολεμαίῳ τῷ Λάγου ἀπεστάλη ποθ' ὑπ' αὐτοῦ πρὸς Λυσίμαχον πρεσβευτής. ὅτε καὶ παρρησιαζομένου φησὶν ὁ Λυσίμαχος, "λέγε μοι, Θεόδωρε, οὐ σὺ εἶ ὁ ἐκπεσὼν Ἀθήνηθεν;" καὶ ὅς, "ὀρθῶς ἀκήκοας· ἡ γὰρ τῶν Ἀθηναίων πόλις οὐ δυναμένη με φέρειν, ὥσπερ ἡ Σεμέλη τὸν Διόνυσον, ἐξέβαλε...ἔνθεν τὸ πρῶτον ἐκβαλλόμενος λέγεται χάριέν τι εἰπεῖν· φησὶ γάρ, "καλῶς ποιεῖτε, ἄνδρες Κυρηναῖοι, ἐκ τῆς Λιβύης εἰς τὴν Ἑλλάδα με ἐξορίζοντες» 

[Μτφρ: Κάποτε που ο Θεόδωρος είχε καθίσει πλάι στον ιεροφάντη Ευρυκλείδη, τον ρώτησε: 

"δε μου λες, Ευρυκλείδη, ποιοι είναι οι ασεβείς προς τα μυστήρια;". Και αφού αυτός του απάντησε "εκείνοι που τα αποκαλύπτουν στους αμύητους", "κι εσύ", του είπε, "είσαι ασεβής, αφού τα εξηγείς στους αμύητους". Παρά λίγο να προσαχθεί στον Άρειο Πάγο, αν δεν τον γλίτωνε ο Δημήτριος ο Φαληρεάς. 

Ο Αμφικράτης όμως, στο Περί ενδόξων ανδρών βιβλίο του, λέει ότι καταδικάστηκε να πιει το κώνειο. (...) "Δεν μου λες, Θεόδωρε", του είπε, "εσύ δεν είσαι που σ’ έδιωξαν από την Αθήνα;". "Σωστά είσαι πληροφορημένος", του είπε˙ "πράγματι η πόλη των Αθηναίων, επειδή δεν μπορούσε να με υποφέρει, με πέταξε, όπως η Σέμελη τον Διόνυσο". (...) Την πρώτη φορά που τον εξόρισαν είπε τούτο: "καλά κάνετε, άνδρες Κυρηναίοι, που με εξορίζετε από τη Λιβύη στην Ελλάδα"» (Πηγή: Διογένης Λαέρτιος, 2, 101-102).  

Διαγόρας ο Μήλιος

Ο Διαγόρας ο άθεος ο Μήλιος υποστήριζε ότι οι θεοί του Ολύμπου είναι ανύπαρκτοι. Εξορίστηκε από τους Αθηναίους.

«Τὰ δὲ μυστήρια [ὁ Διαγόρας] οὕτως ηὐτέλιζεν ὡς πολλοὺς ἐκτρέπειν τῆς τελετῆς. τοῦτο οὖν ἐκήρυξαν κατ’ αὐτοῦ Ἀθηναῖοι, καὶ ἐν χαλκῇ στήλῃ ἔγραψαν τῷ μὲν ἀποκτείναντι τάλαντον λαμβάνειν, τῷ δὲ ἄγοντι δύο» 

[Μτφρ: Επειδή διακωμωδούσε τα απόκρυφα των μυστηρίων, τον καταδίκασαν σε θάνατο, επικηρύσσοντας το κεφάλι του με ανταμοιβή ένα τάλαντο] (Πηγή: Σούδα, Λυσίας 6.17). 

«Ο Διαγόρας, που επονομάστηκε άθεος, επειδή συκοφαντήθηκε για ασέβεια και φοβήθηκε την απόφαση του δήμου, έφυγε από την Αττική. Οι Αθηναίοι τον επικηρύξανε και όρισαν ένα τάλαντο αμοιβή για το κεφάλι του Διαγόρα» (Διόδωρος Σικελιώτης, 13, 6, 7). 

«Σήμερα κι όλας φέρνουμε πρώτη-πρώτη εμπρός σας την προκήρυξη που λέει: "Αν κάποιος από σας σκοτώσει τον Διαγόρα τον Μήλιο, να παίρνει αμοιβή ένα τάλαντο"..» (Πηγή: Αριστοφάνη, Όρνιθες, στ. 1071-1073,  Σούδα)

Στίλπων ο Μεγαρεύς

Ο Στίλπων ο Μεγαρεύς δικάστηκε και καταδικάστηκε για ασέβεια προς τα μνημεία των θεών, και η ποινή ήταν εξορία.

«τοῦτόν φασιν περὶ τῆς Ἀθηνᾶς τῆς τοῦ Φειδίου τοιοῦτόν τινα λόγον ἐρωτῆσαι· "ἆρά γε ἡ τοῦ Διὸς Ἀθηνᾶ θεός ἐστι;" φήσαντος δέ, "ναί," "αὕτη δέ γε," εἶπεν, "οὐκ ἔστι Διός, ἀλλὰ Φειδίου·" συγχωρουμένου δέ, "οὐκ ἄρα," εἶπε, "θεός ἐστιν." ἐν ᾧ καὶ εἰς Ἄρειον πάγον προσκληθέντα μὴ ἀρνήσασθαι, φάσκειν δ' ὀρθῶς διειλέχθαι· μὴ γὰρ εἶναι αὐτὴν θεόν, ἀλλὰ θεάν· θεοὺς δὲ εἶναι τοὺς ἄρρενας. καὶ μέντοι τοὺς Ἀρεοπαγίτας εὐθέως αὐτὸν κελεῦσαι τῆς πόλεως ἐξελθεῖν. ὅτε καὶ Θεόδωρον τὸν ἐπίκλην θεὸν ἐπισκώπτοντα εἰπεῖν, "πόθεν δὲ τοῦτ' ᾔδει Στίλπων; ἢ ἀνασύρας αὐτῆς τὸν κῆπον ἐθεάσατο;" ἦν δ' ἀληθῶς οὗτος μὲν θρασύτατος· Στίλπων δὲ κομψότατος.» 

[Μτφρ: Αυτός, λένε, ρώτησε κάποτε έτσι για το άγαλμα της Αθηνάς που είχε φτιάξει ο Φειδίας: "Είναι θεός η Αθηνά, η κόρη του Δία;", και σαν του είπαν "ναι", "μα αυτή δεν είναι του Δία, είναι του Φειδία", αποκρίθηκε. Και καθώς συμφωνούσαν, συμπέρανε: "άρα δεν είναι θεός". Αλλά για την κουβέντα του αυτή προσήχθη ενώπιον του Αρείου Πάγου, όπου δεν αρνήθηκε ότι τα είπε, αλλά υποστήριξε ότι σωστά μίλησε: "γιατί πράγματι δεν είναι θεός, αλλά θεά, αφού μόνον οι άρρενες είναι θεοί". Πλην όμως οι Αρεοπαγίτες τον διέταξαν να φύγει αμέσως από την πόλη. 

Τότε και ο Θεόδωρος τον ρώτησε κοροϊδευτικά: "Κι από πού το ξέρεις αυτό, Στίλπωνα; Μήπως της σήκωσες το φουστάνι και είδες; ήταν αυτός στα αλήθεια θρασύτατος· ο Στίλπων δε υπέροχος"] (Πηγή: Διογένης Λαέρτιος, II, 116).

Ασπασία

Η Ασπασία κατηγορήθηκε επί ασέβεια προς τον Παγανισμό από τον Κλέωνα (Πηγή: Πλούταρχου Περικλής, 32). 

Ευριπίδης

Ο Ευριπίδης κατηγορήθηκε για ασέβεια προς την Ειδωλολατρία από τον Κλέωνα (Πηγή: Σάτυρου, Βίος Ευριπίδου, απ. 39· Αριστοτέλη, Ρητορική, 1416a· Πλούταρχου, Περί ποιημ. ακούειν, 19· Σένεκας, επιστολή 116).

Αριστοτέλης

«Ὁ δ' οὖν Ἀριστοτέλης ἐλθὼν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τρία πρὸς τοῖς δέκα τῆς σχολῆς ἀφηγησάμενος ἔτη ὑπεξῆλθεν εἰς Χαλκίδα, Εὐρυμέδοντος αὐτὸν τοῦ ἱεροφάντου δίκην ἀσεβείας γραψαμένου ἢ Δημοφίλου ὥς φησι Φαβωρῖνος ἐν Παντοδαπῇ ἱστορίᾳ (FHG iii. 581), ἐπειδήπερ τὸν ὕμνον ἐποίησεν εἰς τὸν προειρημένον Ἑρμίαν, ἀλλὰ καὶ ἐπίγραμμα ἐπὶ τοῦ ἐν Δελφοῖς ἀνδριάντος τοιοῦτον (Ar. fg. 3 Diehl)·» 

[Μτφρ: «Ο Αριστοτέλης όταν ήλθε στην Αθήνα και δίδαξε στην σχολή.... κατάφυγε στην Χαλκίδα επειδή κατηγορήθηκε από τον Ευρυμέδοντα τον ιεροφάντη για ασέβεια, ή, σύμφωνα με τον Φαβωρίνο στην Παντοδαπή ιστορία του, από τον Δημόφιλο, επειδή συνέγραψε ύμνο εις τον [φίλο του] Ερμία, αλλά και επίγραμμα στον ανδριάντα αυτού στους Δελφούς»

(Πηγή: Διογένης Λαέρτιος, V, 5).

Αισχύλος

Ο Αισχύλος κατηγορήθηκε για ασέβεια, επειδή αποκάλυψε μερικά από τα μυστικά των Μυστηρίων σε κάποιο από τα έργα του. (Πηγή: Αριστ. Ηθικά Νικομάχεια 1111a 9-10· βλ. και Αιλιανού Ποικίλη Ιστορία, 5, 19).

Επικούρειοι

Οι Επικούρειοι διώχτηκαν κακήν κακώς από τη πολυθεϊστική Ρώμη και από τους πολυθεϊστές Μεσσήνιους. (Πηγή: Αιλιανού Αποσπάσματα 39- Αθηναίος XII, 547ab)

«Στην Κρήτη, οι Λύκτιοι έδιωξαν μερικούς από τους Επικούρειους που ήταν εκεί, και ψηφίστηκε νόμος στην τοπική διάλεκτο για αυτούς που επινόησαν την θηλυκή και αγενή και αισχρή σοφία και έχουν κηρυχθεί δημόσια εχθροί των θεών της Λύκτου. Και αν κάποιος έφτανε έχοντας θράσος και δεν έδινε καμιά σημασία σε όσα έλεγε ο νόμος, έπρεπε αυτός να δεθεί στο ζυγό κοντά στο βουλευτήριο (διοικητήριο) για είκοσι ημέρες αφού είχε αλειφθεί γυμνός με γάλα και μέλι, ώστε να γίνει δείπνο για τις μέλισσες και τις μύγες και να τον σκοτώσουν στο χρόνο που αναφέρθηκε. Κι αν αφού είχε περάσει αυτός ο χρόνος ζούσε ακόμα έπρεπε να τον ρίξουν στον γκρεμό αφού τον έντυναν με γυναικείο ένδυμα»

(Πηγή: Αιλιανού Αποσπάσματα 39).

Επίκτητος

Το 83 μ.Χ. ο Πολυθεϊστής αυτοκράτορας Δομιτιανός εξόρισε από τη Ρώμη όλους τους φιλοσόφους, μέσα στους οποίους ήταν και ο Επίκτητος

(Πηγή: Γιάννη Κορδάτου, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας, εκδ. Μπουκουμάνη, σ. 469), καθώς και τους μαθηματικούς και τους αστρολόγους.

«Η μεγάλη εποχή της ελληνικής Διανόησης ήταν επίσης μια εποχή Διωγμών - δίωξη των διανοουμένων, παρωπίδες στη σκέψη, και ακόμη κάψιμο βιβλίων» (Πηγή: E.R. Doods, Οι Έλληνες και το παράλογο, εκδ. Καρδαμίτσα, σ. 124).

Πηγή 

Continue Reading »